Se este verán non podes marchar uns días de viaxe como quixeras, pensa que sempre podes facer unha escapadiña. A crise, como a fame, pódese enganar cun bocata e ganas de coñecer o que tes arredor. Porque aí ao lado podes ver cousas que nunca imaxinarías.

Os controvertidos eucaliptos que inzan os bosques galegos xa fan parte, para ben ou para mal, da súa historia natural. Esta historia empezou en Chavín, a uns catro kilómetros de Viveiro: á beira do río Landro, unha fermosa paraxe coñecida coma Souto da Retorta, garda a masa forestal de eucaliptos máis antiga de Europa. Son tamén os primeiros que se introduciron en Galicia, uns din que para axudar a drenar o terreo e conter así a enchente do río, outros din que de xeito experimental; o caso é que as características excepcionais do terreo fixeron que aquelas plantacións, realizadas entre 1880 e 1912, desen lugar a un asombroso bosque habitado por 600 eucaliptos xigantes.

Entre eles, destaca O Avó, un inmenso eucalipto azul (Eucaliptus globulus) que xa foi cualificado coma 'unha proeza da natureza': mide 67 metros de altura (coma un edificio de 20 plantas, para que te fagas unha idea), ten un diámetro de 2,5 metros e un perímetro, na base do tronco, de 10,5 metros (precísanse seis persoas para apertalo). O Avó é, segundo o libro Árboles Monumentales de España, a árbore máis alta de todo o territorio español e, seguramente, de Europa. ¿Coñeces ao patriarca do bosque?  

Os eucaliptos de Chavín superan os cen anos e constitúen auténticos monumentos vexetais, acadando probablemente as maiores dimensións desta especie en Europa. Amais, O Avó non só é a árbore máis alta, senón a máis grande, é dicir, a que conta cun maior volume de madeira (75, 2 metros cúbicos).

Souto da Retorta foi declarado Monumento Natural no ano 2000, unha figura de protección que ten a súa orixe na Real Orde do Ministerio de Fomento do 15 de xullo de 1927, coma complemento á figura do Parque Natural. Sinala elementos naturais de interese por constituir unha paisaxe extremadamente pintoresca, de extraordinaria beleza ou rareza, e xunto coas Reservas, trátase da ferramenta de protección máis empregada en España en canto ao número de espazos, se ben a superficie protexida é moi reducida; non é estraño, soen ser polo xeral lugares de pequenas dimensións coma penas, pedras de abalar, árbores xigantes, fervenzas, cavernas, gargantas, etc. Un grupo importante de monumentos naturais, case un 30%, son árbores singulares, ou soutos e bosques cativos coma o Souto da Retorta, que ademais dos eucaliptos conta coa 'Pena da Vella', unha rocha de grandes dimensións suxeita por un ferro curvado e máis co 'Salto do Can', a apertura da présa da antiga central hidroeléctrica.

Din que todas as especies de árbores xigantes contan cunha lenda que fala dun exemplar desaparecido que batía todos os récords. O mesmo sucede co eucalipto, a lenda chámase Ferguson Tree (situada en Australia, claro está) e din que, alá polo 1872, medía 152 metros. E é certo que os maiores exemplares de eucalipto desapareceron no século XIX, pero segundo os especialistas hai que ser desconfiados cando se fala de alturas superiores a 120 metros ... En Melbourne, co gallo da Exposición Internacional de 1888, ofreceuse unha recompensa a quen atopase un eucalipto de máis de 120 metros, e o premio quedou deserto. O maior exemplar que se atopou 'só' medía 99 metros.

O maior exemplar de eucalipto que se coñece na actualidade está localizado en Tasmania, mide 92 metros de alto e 4,7 de diámetro e ten uns 400 anos. Como ves, O Avó aínda lle anda lonxe, pero tamén son especies diferentes: o eucaliptus regnans, especie orixinaria de Victoria e Tasmania medra con moita rapidez e os seus tocos teñen sido empregados coma alpendres, cabanas ou cortellos; o Avó é, como xa se dixo, un eucaliptus globulus, que non chega a semellantes alturas agás en casos excepcionais. 

Mais se O Avó é a árbore máis alta de España ¿cal é a máis antiga?. Aquí a cousa non está tan clara e existe división de opinións. Segundo Bernabé Moya, José Plumed e José Vicente Moya, os autores do xa citado Árboles Monumentales de España, Lo Parot, un venerable olivo situado en Horta de San Juan (Tarragona) é o máis probable candidato. Estes expertos rexeitan o método dos aneis de crecemento para calcular a idade, por inexacto e por ser nocivo para as árbores, e fan as súas estimacións con táboas estatísticas. Segundo estas estimacións, ás árbores españolas máis antigas teñen entre 1.000 e 1.500 anos, a idade de Lo Parot, que debeu ser plantado en tempos dos visigodos.

Comentarios (0)

RSS dos comentarios