Oscar Pistorius (Pretoria - Sudáfrica, 1986) é na actualidade un auténtico ídolo no seu país. Froito dunha malformación conxénita, naceu sen tibia, peroné e óso do nocello, polo que, con apenas un ano de vida, os médicos decidiron amputarlle ambas as dúas pernas por debaixo do xeonllo. Aprendeu a camiñar con prótesis e, axudado pola posición economicamente folgada da súa familia, pronto destacou coma un deportista inédito: dende a súa infancia xogou ao tenis, ao waterpolo e ao rugby. Despois de sofrer en 2001 unha lesión, decidiu adicarse ao atletismo e, en poucos meses, xa se convertera no 'home máis rápido sen pernas': plusmarquista paralímpico de 100, 200 e 400 metros, conquistou a medalla de ouro nos 200 metros lisos e a de bronce nos 100 metros nos Xogos Paralímpicos de Atenas.

Unha serie de logros que para moitos son a demostración da súa enorme forza de vontade e superación. Oscar, pola súa banda, ten declarado <<a clave do meu éxito é que me adestro máis que o resto, aliméntome mellor e descanso máis. Son o máis rápido sobre ningunha perna e, se me deixan, tentarei selo sobre aqueles que teñen as dúas>>. Por iso, ostentar os records mundiais na súa categoría nunca foi suficiente para el: a súa intención é competir con atletas non discapacitados, e a súa determinación  firme e sólida abreu un intenso debate sen precedentes.

 

 

 

Pistorius corre cunhas próteses de fibra de carbono especialmente fabricadas para el en Islandia pola empresa Ossur; uns carísimos amortiguadores ortopédicos en forma de lámina (cada un deles está valorado en 12.000 euros) denominados 'cuchillas de guepardo' (Cheetah Flex-Foot) que se converteron no centro da polémica. Ironicamente, o atleta pretoriano foi acusado de competir cunha 'vantaxe desleal', e as súas próteses foron obxecto de avanzados estudos científicos no campo da biomecánica deportiva para avaliar se estas supoñen unha axuda tecnolóxica en comparación con alguén que non as utiliza, é dicir, se se trata dun caso de 'tecnodoping'.

O corredor, que xa cumprira o seu soño de competir con atletas 'convencionais' o ano pasado (conseguindo o segundo posto na carreira B da reunión de Roma e participando tamén na de Sheffield (Inglaterra), onde foi descalificado) sempre aspirou, en realidade, a participar nas inminentes  Olimpiadas de Pequín 2008 xunto á selección nacional de Sudáfrica. Pero este 'atrevemento' bateu coa negativa tallante da Asociación Internacional de Federacións de Atletismo (IAAF) . Sen embargo, diante da apelación do deportista, a entidade encargou un estudo ao reputado científico da Universidade de Colonia (Alemaña) Peter Bruggemann.

 

 

 

Esta investigación, na que a IAAF investiu uns 50.000 euros, comparou en novembro de 2007 un longo 'sprint' de Pistorius cos doutros cinco atletas sen discapacidade e con semellante potencial na proba dos 400 metros lisos, e concluiu que este corre con considerable vantaxe porque as súas próteses lle devolven o 90% da enerxía producida, fronte ao 60%  que reciben os velocistas sen discapacidades. Ademais, segundo este estudo, o sudafricano 'corre ao revés': sae lento, sofre na fase de lanzamento e nos 200 primeiros metros, pero corre máis rapidamente os últimos 200. Para isto empregáronse 12 cámaras de infrarroxos e 4 máis de vídeo de alta velocidade, catro plataformas de forza para estudar os apoios e as forzas de reacción recibidas do chan, o almacenamento e retorno da enerxía elástica, os cambios de lonxitude e frecuencia das zancadas, consumo de osíxeno e produción de ácido láctico. O informe final subliñaba que as próteses coas que compite Oscar Pistorius permítenlle tirar unha vantaxe mínima dun 25% respecto aos seus competidores.

En consecuencia, a IAAF dictaminou o pasado mes de xaneiro que Pistorius non podería competir contra atletas sen discapacidade; unha decisión politicamente incorrecta que foi calificada de discriminatoria por gran parte da opinión pública, e que o plusmarquista paralímpico non tardou en recorrer diante do Tribunal de Xustiza Deportiva (TAS). Alegando que non se puidera demostrar suficientemente que obteña vantaxe algunha coas súas próteses, e aportando un informe elaborado polo seu propio equipo de científicos estadounidenses, Pistorius saíu finalmente vencedor e conseguiu vía libre para disputar a proba clasificatoria de cara aos Xogos Olímpicos.  

De todos xeitos, as súas posibilidades de clasificarse para Beijing son complicadas, xa que a súa mellor marca nos 400 metros é de 46s:90c e a mínima olímpica é 45s:55c (A) ou 45s:95c  (B), aínda que si podería ser seleccionado para o relevo 4x400 sexa cal sexa o seu tempo. A este respecto declarou: <<Quedei atrás na preparación e os dous meses que restan para Pequín poderían no ser suficientes, pero agora podo tentar acadar o soño de participar nuns Xogos Olímpicos e, se non pode ser en Pequín 2008, pois será nos de Londres 2012>>

 

 

Corra nas probas olímpicas do vindeiro mes de agosto ou en Londres, a pregunta segue no aire: ¿Correrá Pistorius con vantaxe?

 

Os seus detractores afirman que conta cunha vantaxe mecánica demostrable, e que os deportistas deben competir en igualdade de condicións. Ademais, sosteñen que incluso coas próteses é un deportista de mediano nivel, cuns rexistros que o inclúen no inmenso grupo dos velocistas normais e correntes. Tamén se destacou que a súa batalla legal, da que se encargou un afamado e exclusivo bufete de avogados, implicou demasiados ceros, pois os seus patrocinadores, fundamentalmente Nike (que o viste) e Ossur xogábanse demasiados intereses no feito de que o sudafricano asistise ou non á vindeira cita olímpica.

 

Os seus defensores, pola súa banda, afirman que hai unha parte da sociedade que non está disposta a admitir que unha persoa con discapacidade física, rehabilitada e plenamente inserida na sociedade, compita de igual a igual e mesmo gañe a atletas 'válidos, íntegros e belos'. Tamén esgrimen que se subliñaron até a saciedade as supostas vantaxes mecánicas do deportista, pero non as súas desvantaxes, que consideran máis que notorias.

 

¿É Pistorius un campión comprometido e entregado, un exemplo de superación para todos os deportistas discapacitados, o unha operación de marketing orquestrada por poderosas marcas que representa unha perigosa competencia desleal?